Δεύτερη Επίδοση Διαταγής Πληρωμής: Ποιες Είναι οι Συνέπειες;
Αυτό, όμως, δεν είναι απόλυτα σωστό.
Το άρθρο 633 παρ. 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ) προβλέπει τη δυνατότητα δεύτερης επίδοσης της διαταγής πληρωμής, η οποία συνδέεται με μια νέα προθεσμία για την άσκηση ανακοπής.
Η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να αποτελέσει την τελευταία ουσιαστική ευκαιρία του οφειλέτη να αμφισβητήσει δικαστικά την απαίτηση πριν η διαταγή πληρωμής αποκτήσει συνέπειες δεδικασμένου.
Τι ακριβώς σημαίνει, λοιπόν, η δεύτερη επίδοση; Πόσες ημέρες έχει στη διάθεσή του ο οφειλέτης; Μπορεί να ασκήσει ανακοπή πριν πραγματοποιηθεί η δεύτερη επίδοση; Και τι συμβαίνει εάν παρέλθει άπρακτη και η δεύτερη προθεσμία;
1. Τι είναι η δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής;
Η δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής είναι η εκ νέου κοινοποίηση της ίδιας διαταγής πληρωμής στον οφειλέτη από τον δικαιούχο της απαίτησης.
Προβλέπεται στο άρθρο 633 παρ. 2 ΚΠολΔ και μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν ο οφειλέτης δεν έχει ασκήσει εμπρόθεσμα ανακοπή μέσα στην αρχική προθεσμία του άρθρου 632 ΚΠολΔ.
Με απλά λόγια, εάν ο πιστωτής επιδώσει αρχικά τη διαταγή πληρωμής και ο οφειλέτης δεν αντιδράσει εγκαίρως, μπορεί να προχωρήσει σε νέα επίδοση, δίνοντάς του τη δυνατότητα να ασκήσει ανακοπή μέσα σε νέα προθεσμία.
Η δεύτερη επίδοση δεν αποτελεί νέα διαταγή πληρωμής ούτε συνεπάγεται την έκδοση νέου δικαστικού τίτλου. Πρόκειται για επανάληψη της επίδοσης του ίδιου εκτελεστού τίτλου, με συγκεκριμένες δικονομικές συνέπειες.
2. Πότε μπορεί να γίνει δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής;
Η δεύτερη επίδοση μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν έχει παρέλθει άπρακτη η αρχική προθεσμία ανακοπής.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 632 ΚΠολΔ, η αρχική προθεσμία είναι:
- 15 εργάσιμες ημέρες, εάν ο οφειλέτης διαμένει ή έχει την έδρα του στην Ελλάδα.
- 30 εργάσιμες ημέρες, εάν ο οφειλέτης διαμένει ή έχει την έδρα του στο εξωτερικό ή η διαμονή του είναι άγνωστη.
Εφόσον ο οφειλέτης δεν ασκήσει ανακοπή μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, ο πιστωτής αποκτά τη δυνατότητα να επιδώσει εκ νέου τη διαταγή πληρωμής.
2.1. Είναι υποχρεωτική η δεύτερη επίδοση;
Όχι. Η δεύτερη επίδοση αποτελεί δυνατότητα του πιστωτή και όχι υποχρέωσή του.
Ο δικαιούχος της απαίτησης μπορεί να επιλέξει εάν θα προχωρήσει σε δεύτερη επίδοση, προκειμένου να ενεργοποιήσει τη νέα προθεσμία ανακοπής.
Η συγκεκριμένη διαδικασία εξυπηρετεί την ανάγκη να δοθεί στον οφειλέτη μία επιπλέον δυνατότητα δικαστικής αμφισβήτησης, πριν η διαταγή πληρωμής αποκτήσει ισχύ δεδικασμένου.
2.2. Μπορεί να γίνει δεύτερη επίδοση εάν έχει ήδη ασκηθεί ανακοπή;
Το ζήτημα χρειάζεται διάκριση ανάλογα με την έκβαση της πρώτης ανακοπής.
Η δεύτερη επίδοση συνδέεται κατά κανόνα με την περίπτωση κατά την οποία δεν ασκήθηκε εμπρόθεσμα η αρχική ανακοπή ή η ανακοπή απορρίφθηκε για τυπικό λόγο, χωρίς να παραχθούν τα αποτελέσματα που προβλέπει το άρθρο 633 παρ. 1 ΚΠολΔ.
Αντίθετα, εάν έχει προηγηθεί τελεσίδικη απόφαση που απέρριψε κατ’ ουσίαν την ανακοπή, δεν απαιτείται δεύτερη επίδοση για να παραχθούν οι αντίστοιχες συνέπειες δεδικασμένου.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική και έχει απασχολήσει τη νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων.
3. Ποια είναι η νέα προθεσμία ανακοπής μετά τη δεύτερη επίδοση;
Η σημαντικότερη συνέπεια της δεύτερης επίδοσης είναι ότι δημιουργείται νέα προθεσμία 15 εργάσιμων ημερών για την άσκηση ανακοπής.
Αυτό προβλέπεται ρητά στο άρθρο 633 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Επομένως, ακόμη και αν ο οφειλέτης δεν άσκησε ανακοπή μέσα στις πρώτες 15 ή 30 εργάσιμες ημέρες, μπορεί να ασκήσει ανακοπή μέσα στις 15 εργάσιμες ημέρες από τη δεύτερη επίδοση.
3.1. Από πότε αρχίζει να υπολογίζεται η προθεσμία;
Η νέα προθεσμία υπολογίζεται από τη δεύτερη επίδοση της διαταγής πληρωμής.
Για τον υπολογισμό της πρέπει να εξεταστούν:
- Η ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η δεύτερη επίδοση.
- Η έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή.
- Οι εφαρμοστέοι κανόνες υπολογισμού των δικονομικών προθεσμιών.
- Τυχόν εξαιρέσεις ή ειδικές περιστάσεις που επηρεάζουν την έναρξη ή τη λήξη της προθεσμίας.
Δεν πρέπει να συγχέεται η ημερομηνία έκδοσης της διαταγής πληρωμής με την ημερομηνία της δεύτερης επίδοσης.
3.2. Μπορώ να ασκήσω ανακοπή πριν από τη δεύτερη επίδοση;
Ναι. Πρόκειται για μία σημαντική νομοθετική αλλαγή που εισήγαγε ο Ν. 5221/2025.
Σύμφωνα με τη νέα διατύπωση του άρθρου 633 παρ. 2 ΚΠολΔ, η ανακοπή μπορεί να ασκηθεί και πριν από τη δεύτερη επίδοση.
Αυτό σημαίνει ότι ο οφειλέτης δεν χρειάζεται να περιμένει να του επιδοθεί εκ νέου η διαταγή πληρωμής για να προχωρήσει σε δικαστική αμφισβήτηση.
Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην πράξη, καθώς επιτρέπει στον οφειλέτη να κινηθεί εγκαίρως, χωρίς να εξαρτάται από το πότε θα αποφασίσει ο πιστωτής να πραγματοποιήσει τη δεύτερη επίδοση.
4. Τι μπορεί να πετύχει ο οφειλέτης με τη δεύτερη ανακοπή;
Η ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής αποσκοπεί στην ακύρωση του εκτελεστού τίτλου, εφόσον υπάρχουν νόμιμοι και βάσιμοι λόγοι.
Η δεύτερη ανακοπή δεν είναι μια απλή διαμαρτυρία προς τον πιστωτή. Είναι ένδικο βοήθημα που ασκείται ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου και πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένους νομικούς και πραγματικούς ισχυρισμούς.
4.1. Αμφισβήτηση της ύπαρξης της οφειλής
Ο οφειλέτης μπορεί, ανάλογα με τα στοιχεία της υπόθεσης, να αμφισβητήσει εάν πράγματι υφίσταται η απαίτηση για την οποία εκδόθηκε η διαταγή πληρωμής.
Για παράδειγμα, μπορεί να εξεταστεί εάν:
- Η οφειλή έχει ήδη εξοφληθεί.
- Το ποσό που ζητείται είναι μεγαλύτερο από το πραγματικά οφειλόμενο.
- Δεν αποδεικνύεται επαρκώς η ύπαρξη της απαίτησης.
- Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις έκδοσης διαταγής πληρωμής.
4.2. Αμφισβήτηση του ύψους της απαίτησης
Σε πολλές περιπτώσεις, η διαφωνία δεν αφορά την ύπαρξη της οφειλής αλλά το ύψος της.
Μπορεί, για παράδειγμα, να υπάρχουν ζητήματα σχετικά με:
- Τον υπολογισμό των τόκων.
- Την εφαρμογή συμβατικών επιβαρύνσεων.
- Τη μη αφαίρεση καταβολών που έχουν πραγματοποιηθεί.
- Τη νομιμότητα επιμέρους χρεώσεων.
Κάθε λόγος ανακοπής πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και αποδεικτικά στοιχεία.
4.3. Αμφισβήτηση της νομιμοποίησης του πιστωτή
Σε υποθέσεις τραπεζικών δανείων και απαιτήσεων που έχουν μεταβιβαστεί ή ανατεθεί προς διαχείριση, μπορεί να εξεταστεί η νομιμοποίηση του προσώπου που επισπεύδει τη διαδικασία.
Η εξέταση μπορεί να αφορά τη μεταβίβαση της απαίτησης, τη διαχείρισή της και τα σχετικά έγγραφα που αποδεικνύουν την ιδιότητα και την εξουσία του επισπεύδοντος.
Δεν αρκεί, πάντως, η γενική επίκληση ότι η απαίτηση έχει μεταβιβαστεί σε εταιρεία διαχείρισης. Απαιτείται συγκεκριμένη αξιολόγηση των εγγράφων και του εφαρμοστέου νομικού πλαισίου.
5. Αναστέλλεται η αναγκαστική εκτέλεση μετά τη δεύτερη επίδοση;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι εάν η άσκηση ανακοπής μετά τη δεύτερη επίδοση εμποδίζει τον πιστωτή να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση.
Η απάντηση απαιτεί προσοχή, καθώς πρέπει να διακρίνεται η άσκηση της ανακοπής από τη χορήγηση δικαστικής αναστολής.
Με τη νομοθετική μεταβολή του άρθρου 633 ΚΠολΔ, η δεύτερη ανακοπή δεν συνεπάγεται αυτοδίκαιη αναστολή της εκτέλεσης.
Ωστόσο, το ισχύον πλαίσιο πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 632 ΚΠολΔ, όπως αυτές έχουν τροποποιηθεί.
5.1. Η άσκηση ανακοπής δεν σημαίνει αυτόματη αναστολή
Ο οφειλέτης δεν πρέπει να θεωρεί ότι η κατάθεση και επίδοση της ανακοπής αρκεί για να σταματήσει κάθε ενέργεια του πιστωτή.
Η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί να συνεχιστεί, εφόσον δεν υπάρχει νόμιμος λόγος αναστολής ή σχετική δικαστική απόφαση.
5.2. Μπορεί να ζητηθεί δικαστική αναστολή;
Η δυνατότητα αίτησης αναστολής πρέπει να αξιολογείται με βάση το ισχύον άρθρο 632 ΚΠολΔ και τις σχετικές προϋποθέσεις του.
Το δικαστήριο μπορεί, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να χορηγήσει αναστολή με ή χωρίς εγγύηση.
Η αίτηση αναστολής είναι διαφορετική διαδικαστική ενέργεια από την ανακοπή και δεν πρέπει να παραλείπεται όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος αναγκαστικής εκτέλεσης.
6. Τι συμβαίνει αν δεν ασκήσω ανακοπή μέσα στις 15 εργάσιμες ημέρες από τη δεύτερη επίδοση;
Αυτή είναι η πιο κρίσιμη συνέπεια της δεύτερης επίδοσης.
Εάν ο οφειλέτης δεν ασκήσει ανακοπή μέσα στη νέα προθεσμία των 15 εργάσιμων ημερών, η διαταγή πληρωμής αποκτά συνέπειες δεδικασμένου, σύμφωνα με το άρθρο 633 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Η εξέλιξη αυτή περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα του οφειλέτη να αμφισβητήσει την απαίτηση.
6.1. Τι σημαίνει δεδικασμένο στην πράξη;
Η απόκτηση ισχύος δεδικασμένου σημαίνει ότι η απαίτηση που περιλαμβάνεται στη διαταγή πληρωμής αποκτά αυξημένη δικονομική προστασία.
Ο οφειλέτης δεν μπορεί πλέον να επαναφέρει ελεύθερα αντιρρήσεις που αφορούν την ίδια την απαίτηση και καλύπτονται από το δεδικασμένο.
Για παράδειγμα, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει μια μεταγενέστερη ανακοπή κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης ως γενικό μέσο επανεξέτασης όλων των λόγων που θα μπορούσε να είχε προβάλει κατά της διαταγής πληρωμής.
6.2. Μπορεί να προσβληθεί η διαταγή πληρωμής μετά την απόκτηση δεδικασμένου;
Σύμφωνα με το άρθρο 633 παρ. 2 ΚΠολΔ, η διαταγή πληρωμής μπορεί πλέον να προσβληθεί μόνο με αναψηλάφηση, εφόσον συντρέχουν οι ειδικές νόμιμες προϋποθέσεις.
Η αναψηλάφηση είναι εξαιρετικό ένδικο μέσο και δεν αποτελεί γενική δυνατότητα επαναφοράς των λόγων ανακοπής που δεν ασκήθηκαν εγκαίρως.
7. Μπορεί να γίνει κατάσχεση μετά τη δεύτερη επίδοση;
Ναι. Η δεύτερη επίδοση δεν αποτελεί από μόνη της εμπόδιο στην αναγκαστική εκτέλεση.
Η διαταγή πληρωμής αποτελεί εκτελεστό τίτλο και ο πιστωτής μπορεί να επιδιώξει την ικανοποίηση της απαίτησής του, εφόσον τηρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:
7.1. Κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών
Ο πιστωτής μπορεί να επιδιώξει κατάσχεση χρηματικών απαιτήσεων του οφειλέτη εις χείρας τραπεζών.
Πρέπει, ωστόσο, να λαμβάνονται υπόψη οι προβλεπόμενες προστασίες για ακατάσχετα ποσά και λογαριασμούς.
7.2. Κατάσχεση ακινήτων
Εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να κινηθεί διαδικασία κατάσχεσης ακινήτου και στη συνέχεια πλειστηριασμού ακινήτου.
Η ύπαρξη δεύτερης επίδοσης δεν δημιουργεί από μόνη της νέα περιουσιακή επιβάρυνση, αλλά συνδέεται με την εξέλιξη της δυνατότητας αμφισβήτησης του ήδη εκδοθέντος τίτλου.
7.3. Κατάσχεση απαιτήσεων εις χείρας τρίτων
Η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί επίσης να στραφεί κατά απαιτήσεων του οφειλέτη έναντι τρίτων, εφόσον τηρηθεί η νόμιμη διαδικασία.
8. Μπορώ να κάνω ανακοπή κατά της κατάσχεσης μετά τη δεύτερη επίδοση;
Ναι, εφόσον υπάρχουν αυτοτελείς λόγοι που αφορούν τη νομιμότητα της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ είναι διαφορετική από την ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής.
Μπορεί να αφορά, για παράδειγμα:
- Ελαττώματα στην επίδοση της επιταγής προς πληρωμή.
- Παραβίαση των νόμιμων διατυπώσεων της κατάσχεσης.
- Παράνομες πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης.
- Εξόφληση ή απόσβεση της απαίτησης σε μεταγενέστερο χρόνο, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι, όταν η διαταγή πληρωμής έχει αποκτήσει συνέπειες δεδικασμένου, οι αντιρρήσεις για την ίδια την απαίτηση είναι απαράδεκτες στον βαθμό που καλύπτονται από αυτό.
Επομένως, η ανακοπή κατά της εκτέλεσης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο της ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής.
9. Τι πρέπει να κάνω μόλις μου επιδοθεί δεύτερη φορά η διαταγή πληρωμής;
Η δεύτερη επίδοση απαιτεί άμεση κινητοποίηση, καθώς η προθεσμία των 15 εργάσιμων ημερών είναι σύντομη.
Για την προστασία των δικαιωμάτων του, ο οφειλέτης πρέπει να προχωρήσει στις ακόλουθες ενέργειες:
Βήμα 1: Παραλάβετε και φυλάξτε όλα τα έγγραφα
Κρατήστε αντίγραφο της διαταγής πληρωμής και της έκθεσης δεύτερης επίδοσης.
Η έκθεση επίδοσης είναι απαραίτητη για να προσδιοριστεί η ακριβής ημερομηνία έναρξης της νέας προθεσμίας.
Βήμα 2: Ελέγξτε την ημερομηνία της δεύτερης επίδοσης
Μην υπολογίζετε την προθεσμία με βάση την ημερομηνία έκδοσης της διαταγής πληρωμής.
Ο υπολογισμός πρέπει να γίνει με βάση τη δεύτερη επίδοση και τους κανόνες του ΚΠολΔ.
Βήμα 3: Εξετάστε τους λόγους ανακοπής
Ελέγξτε εάν υπάρχουν νομικά και πραγματικά επιχειρήματα που μπορούν να οδηγήσουν στην ακύρωση της διαταγής πληρωμής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι συμβάσεις, οι πληρωμές, οι τραπεζικές κινήσεις και τα έγγραφα που αποδεικνύουν την οφειλή.
Βήμα 4: Εξετάστε το ενδεχόμενο αναστολής
Εάν έχει ξεκινήσει ή επίκειται αναγκαστική εκτέλεση, πρέπει να αξιολογηθεί παράλληλα η δυνατότητα δικαστικής αναστολής.
Η ανακοπή και η αίτηση αναστολής έχουν διαφορετικό αντικείμενο και δεν πρέπει να συγχέονται.
Βήμα 5: Απευθυνθείτε άμεσα σε δικηγόρο
Η σύνταξη και κατάθεση της ανακοπής απαιτεί συγκεκριμένη νομική τεκμηρίωση.
Η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της δυνατότητας αμφισβήτησης της απαίτησης και στην απόκτηση συνεπειών δεδικασμένου από τη διαταγή πληρωμής.
10. Συχνές ερωτήσεις για τη δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής
Είναι νόμιμη η δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής;
Ναι. Προβλέπεται ρητά από το άρθρο 633 παρ. 2 ΚΠολΔ, όταν δεν έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα η αρχική ανακοπή.
Πόσες ημέρες έχω μετά τη δεύτερη επίδοση;
Έχετε 15 εργάσιμες ημέρες από τη δεύτερη επίδοση για να ασκήσετε ανακοπή.
Μπορώ να ασκήσω ανακοπή χωρίς να περιμένω τη δεύτερη επίδοση;
Ναι. Μετά την τροποποίηση του άρθρου 633 παρ. 2 ΚΠολΔ με τον Ν. 5221/2025, η ανακοπή μπορεί να ασκηθεί και πριν από τη δεύτερη επίδοση.
Η δεύτερη επίδοση ακυρώνει την πρώτη διαταγή πληρωμής;
Όχι. Δεν εκδίδεται νέα διαταγή πληρωμής ούτε ακυρώνεται η προηγούμενη. Πρόκειται για νέα επίδοση του ίδιου τίτλου.
Αν χάσω και τη δεύτερη προθεσμία, μπορώ να κάνω ανακοπή;
Κατά κανόνα, όχι. Μετά την άπρακτη παρέλευση της δεύτερης προθεσμίας, η διαταγή πληρωμής αποκτά συνέπειες δεδικασμένου και μπορεί να προσβληθεί μόνο με αναψηλάφηση, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η δεύτερη επίδοση σταματά την κατάσχεση;
Όχι. Η δεύτερη επίδοση δεν συνεπάγεται αυτοδίκαιη αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Μπορεί να γίνει δεύτερη επίδοση ενώ έχει ήδη ξεκινήσει η αναγκαστική εκτέλεση;
Η έναρξη της αναγκαστικής εκτέλεσης δεν αποκλείει από μόνη της τη δεύτερη επίδοση. Κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται με βάση το στάδιο της διαδικασίας και τις εφαρμοστέες διατάξεις.
Μπορώ να ζητήσω διακανονισμό μετά τη δεύτερη επίδοση;
Ναι. Μπορείτε να διαπραγματευτείτε με τον πιστωτή ή τον διαχειριστή της απαίτησης. Ωστόσο, η διαπραγμάτευση δεν αναστέλλει αυτομάτως τη νόμιμη προθεσμία ανακοπής.
11. Συμπέρασμα: Η δεύτερη επίδοση μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία για ανακοπή
Η δεύτερη επίδοση διαταγής πληρωμής αποτελεί σημαντικό δικονομικό στάδιο, καθώς παρέχει στον οφειλέτη νέα προθεσμία 15 εργάσιμων ημερών για την άσκηση ανακοπής.
Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή ακόμη και αν έχει χαθεί η αρχική προθεσμία, ο οφειλέτης μπορεί να αμφισβητήσει δικαστικά την απαίτηση.
Επιπλέον, μετά την τροποποίηση του άρθρου 633 παρ. 2 ΚΠολΔ με τον Ν. 5221/2025, η ανακοπή μπορεί να ασκηθεί και πριν από τη δεύτερη επίδοση, χωρίς να απαιτείται αναμονή της νέας κοινοποίησης.
Αντίθετα, η άπρακτη παρέλευση και της δεύτερης προθεσμίας έχει ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες, καθώς η διαταγή πληρωμής αποκτά συνέπειες δεδικασμένου και η δυνατότητα αμφισβήτησης της απαίτησης περιορίζεται δραστικά.
Εάν σας έχει επιδοθεί δεύτερη φορά διαταγή πληρωμής, μην περιμένετε να ξεκινήσει η κατάσχεση για να αντιδράσετε. Η άμεση εξέταση των εγγράφων από δικηγόρο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την προστασία των δικαιωμάτων και της περιουσίας σας.
Νομική επισήμανση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Η εφαρμογή των διατάξεων εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά, τον χρόνο επίδοσης και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.